۲۲ حوت ۱۳۹۷
بسمالله الرحمن الرحیم
برادر گرامی جلالتمآب استاد دانش معاون دوم ریاستجمهوری افغانستان، برادر گرامی جلالتمآب داکتر صاحب عبدالله رئیس اجرائیه حکومت وحدت ملی افغانستان، جناب ابراهیمی صاحب، جناب مسلمیار صاحب، جناب محمد خان، جناب قاضیالقضات صاحب، جناب لویڅارنوال صاحب، تمام اعضای محترم کابینه، بزرگان، علمای کرام، استادان گرامی، جوانان عزیز، خواهران محترم، تمام حضار مجلس، تمام هموطنان عزیز، اولتر از همه تحفهی پیشوای بشریت را خدمت تان عرض میکنم.
السلام علیکم ورحمت الله و برکاته.
مخکې لهدې چې د نن ورځې د غونډې په اړه خپلې خبرې پیل کړم، د یو مسوول دولت د ولسمشر په صفت باید ووایم تر ټولو لویه بدمرغی د ملکی تلفاتو موضوع ده. چې کله هم له ملکی تلفاتو څخه خبرېږم نو لکه بل هر افغان زیات ځورېږم. د ملی وحدت حکومت رهبری او د ملی امنیتی او دفاعی ځواکونو مشرتابه ته په هیڅ صورت په جګړه کې ملکی تلفات د منلو او زغملو وړ نهدی.
هغه که یو کس وی او یا زیات وی. له تېرو څو کالو راهیسی چې پهدې اړه هر راپور را رسېدلی هغه جدی نیول شوی او تعقیب شوی دی او تل هڅه شوې چې د ملکی تلفاتو مخه ونیول شی.
په تېرو څو ورځو کې چې د ملکی تلفاتو په اړه کوم راپورونه را رسېدلی هغه ټول جدی نیول شوی او نن دولس بجې مې د افغانستان د اسلامی جمهوریت دولت د امنیتی او دفاعی ځواکونو ټول مسوولین راغوښتی دی چې نهیوازی د ملکی تلفاتو په اړه د پخوانیو راپورونو د څېړلو او اقداماتو معلوماتو په اړه وضاحت ورکړی؛ بلکې پهدې به هم جدی بحثونه ولرو چې څنګه کولای شو په راتلونکی کې د داسې ناوړه پېښو څخه مخنیوی وکړو او دملکی تلفاتو کچه صفر ته ورسوو.
ما د امنیتی ځواکونو تولو مسوولینو ته لارښوونه کړې که هر څومره مهم هدف هم وی او هلته د یوه ملکی کس د لهمنځه تلو احتمال کېږی باید هغه هدف ته انتظار وباسی او یا ور څخه تېر شی. زموږ امنیتی او دفاعی ځواکونه د جګړې نړیوالو قوانینو ته ژمن دی او حتا دوښمن په جګړه او د برید پر مهال کوښښ کوی متوازین او مسوولانه ځواب ورکړی.
هموطنان عزیز، خواهران و برادران!
بیست و چهارمین سالیاد شهید وحدت ملی، شهید استاد مزاری را به همه مردم کشور و رهروان راه آن شهید تسلیت میگویم.
همچنان تمام شهدای نامدار و گمنام کشور را برایشان اتحاف دعا میکنم و خاصتاً شهدای مصلای شهید مزاری را برایشان تسلیت میگویم و آرزومندم که مجروحین به زودی ممکنه شفا بیابند.
استاد مزاری از سیاستمداران صاحب فکر و ارزشگرای افغانستان بود که تحقق صلح و ثبات، عدالت اجتماعی و وحدت ملی برمبنای ایجاد نظام متکی بر آرای مردم و برگزاری انتخابات، از بارزترین اندیشه های او بود. او بارها تاکید کرد که مردم باید از طریق انتخابات شفاف و عادلانۀ، خود صاحب سرنوشت خودشان باشند. او جملۀ مشهوری دارد که میگوید: “ما وحدت ملی افغانستان را یک اصل میدانیم” مزاری شهید بارها تاکید کرد که جنگ راه حل معضل افغانستان نیست و هیچ قوم و جریانی نمیتواند قوم و جریان دیگری را حذف کند، بهترین راه همان صلح است که به خواستههای همه مردم پاسخ داده شود.
اکنون باگذشت ۲۴ سال، وقت آن رسیده تا در رابطه به شخصیتهای ملی و تاریخی تحقیق بیشتر کرده و در حلقههای مختلف، مزاریشناسی و مسعودشناسی را به یک گفتمان ملی بدل کنیم.
در این بخش من میخواهم از استاد دانش و همکارانشان از خاطر نشر این دو نشریهی بسیار مهم، عدالت و امید سال ۱۳۹۶و ۱۳۹۷ ابراز امتنان کنم.
من تمام این مقالات را مرور کردم و به اجازهی جناب استاد و نویسندهها، میخواهم سر یک چند اصل که از این استخراج کرده ام تاکید کنم.
اول عنوان است عدالت در دین مبین اسلام اساس یک نظام است. بدون عدالت، نظام وجود داشته نمیتواند، چون به بیراهه میرویم. دوم کلمۀ امید است، چون ما عدالت را از این خاطر میخواهیم که موجب امید، تحول و تغییر مثبت شود.
از استاد دانش در قدم اول بحیث رابط نسلها، دوست نزدیک و صمیمی شهید مزاری و ممثل تولید فکر و فرهنگ ملی میخواهم تشکر کنم. استاد مزاری تولید فکر را یک هدف قرار داده بود و امروز تحت نظر استاد دانش و استادان بسیار قدرمند دانشگاههای ما و حلقههای فرهنگی ما، یک گفتمان ملی سرتاسری، در حال ایجاد و توسعه است.
دوم، ایجاد ادبیات جدید در استناد با کلمات کلیدی شهید مزاری، خاصتاً عدالت، به یک بحث سرتاسری ما وضعیت معاصر افغانستان بدل شده است. نقطهیکه واقعاً چشمگیر است، من کیش شخصیتپرستی ندیدم، تاکید سر یک راه اساسی و اصولی و یک گردش اصولی سیاست مدار دیدم، این را به همه تبریک میگویم.
سوم، طرح سوالها که در تاریخ ما واقعاً بیسابقه بوده است، در تاریخ معاصر ما.
دو سوال خاصتاً مواجهۀ عقلانی و نقادانه با مزاری و دوم نحو مواجهه با میراث مزاری شهید با درنظرداشتن محدودۀ زمانی که خودش زندگی کرد و مکان خاص و آن بخش از آثارش که امروز همه بزرگان خاصتا جناب استاد دانش، داکتر صاحب عبدالله و رضایی صاحب و خواهر مان همه سر این تاکید کردند.
چهار، دستیابی به دولت مدرن
بحث شهروندی مان را همکاران مان در چارچوب دستیابی به یک دولت مدرن و یک دولت توانمند تشریح کردند. در گذشته ما از توانمندی دولت بحیث ملت هراس داشتیم، حالا یک تغییر فکری را میبینیم که یک ملت توانمند، به یک دولت مردمسالار و پاسخگو ضرورت دارد و نحوهی فکر عدالت اجتماعی در چارچوب بهترین و مهمترین نظریات مقایسوی دولتداری مطرح میشود، این سطح بزرگ دانش را به همه تبریک میگویم.
پنجم، بازتاب ملت و دولت در اندیشههای شهید مزاری و ایجاد یک گفتمان ابعاد ضروری وحدت ملی افغانستان. وحدت ملی در این بحثها شعار نیست، یک بحث سازندهی همهجانبه است که در چارچوب این، چطور مساوات هر افغان با هر افغان دیگر بحیث یک شهروند یک کشور با ثبات و مقتدر، دارای رفاه و اتکاء بهخود تامین شود، این واقعاُ از بلوغ سیاسی کشور نمایندهگی میکند و نشان میدهد، کسانیکه ۱۰ساله بودهاند و امروز ۳۴ ساله هستند، از یک نسل متفاوت به اساس ریشههای فکری شهید مزاری نمایندهگی میکنند و این نه تنها برای برادران و خواهران هزارهی ما، بلکه برای تمام مردم افغانستان، یک نقطهی افتخار است و تبریک میگویم.
نقطهی ششم سهم زنان است، بحیث شهروندان و سهمگیری مساوی آنان. از این جهت من میخواهم جناب استاد را و همه همکاران را تبریک بگویم که در ظرف سهسال ما شروع کردیم، سه سال گذشته تاکید سر شخصیت استاد شهید بود، امروز این به یک گفتمان ملی سرتاسری در اتکاء با واژههای کلیدی ایجاد شده و این نقطهی امید را میدهد و امید دارم که این مباحث به زودی ممکنه به ازبکی و پشتو ترجمه شوند تا جزء یک گفتمان ملی و سرتاسری مردم افغانستان گردد.
قسمیکه پیشتر گفتم، امید است که جناب داکتر صاحب عبدالله و همکاران بنیاد مسعود، کتابچههای شهید مسعود را به چاپ برسانند و یک بحث سرتاسری سر شخصیت مسعود شهید و ابعاد مختلف آن، همینگونه استاد ربانی شهید، جناب حضرت صاحب و دیگر بزرگان ملی و جهادی ما تا همه بتوانیم درک کنیم که در یک موقعیت خاص زمانی، چه تصامیم گرفتند و شرایط امروز چه رقم بحث و حرکت را ایجاب میکند.
یکی از عناصر مهم در اندیشههای شهید وحدت ملی، موضوع عدالت اجتماعی است. اکنون وقت آن رسیده است تا از فرهنگ رعیتمحوری عبور کرده، به فرهنگ شهروند محوری دستیابیم.
افغانها آزادمنش هستیم، نمیخواهیم رعیت باشیم، نمیخواهیم زیر سلطهی شمشیر و ماشیندار زندگی کنیم، راه ما، راه شهروندی است.
تحکیم وحدت ملی متکی به شهروندمحوری است. شهروندان با حقوق و وجایب مشترک در قالب قرارداد واضح اجتماعی به عدالت و مشارکت مساویانه نایل میگردند. حقوق و وجایب مشترک ما وحدت ملی ما را تقویت میبخشد.
شهروندمحوری ضرورت به منابع دارد. زیرا شهروندان خواهان انکشاف متوازن اند و برای تحقق این هدف، نیاز به اقدامات بزرگ و برنامه های بزرگ است، برنامه های بزرگ ملی که تمام مردم افغانستان و تمام مناطق افغانستان را در بر بگیرد، به خوبی می تواند زمینهی شهروندمحوری را ایجاد و تضمین کند.
در فقدان دولتهای قوی، شکلگیری شهروندمحوری دشوار است. هدف ما ایجاد دولت توانمند است، در پرتو دولت توانمند و دولتسازی، میتوان به فرهنگ شهروندمحوری دست یافت.
با ایجاد فضای شهروند محوری، ما از جزایر جداگانه نیز عبور کرده و بارویکرد به برنامههای آیندهنگری، زمینهی مساوات هر افغان با هر افغان را فراهم میکنیم. باید واضح ساخت که در نظامهای استبدادی، قوت دولت منجر به ضعف مردم میگردد، در نظام مردمسالار برعکس قوت دولت از قوت ملت نشئات میکند و متکی بر ارادهی آزاد ملت است.
هموطنان عزیز!
حکومت وحدت ملی نیت و ارادهی خود را برای خدمت به مردم در طرح و تمویل پروژهها و پروگرام های بزرگ ملی ثابت نموده است. نیت و ارادهی ما روشن و واضح است، اما مشکلات در ادارهها وجود دارد. به رغم موجودیت منابع و صلاحیت، بعضی کارها و بعضی پروژه های بزرگ به کندی پیش میرود. این نشان از مشکلات در برخی اداره های کشور است. پروژههای زیادی بوده است، مثل پروژۀ گردندیوار که باید باسرعت بیشتر تکمیل می گردید، اما کندی در اداره ها، مانع رسیدن به این هدف شده است و این کندی ها به زودترین فرصت باید رفع شوند.
واضح است که با شعار نمیشود کارها را انجام داد. نیت و اراده باید به طرح مبدل شود و طرح باید جامهی عمل بپوشد. من در طول چهارونیم سال گذشته، بیش از شصت سفر ولایتی داشته ام و منظور از تمام تلاشها ایناست که با هدف انکشاف متوازن در تمام ولایات کشور، شاهد پیشرفت و شکوفایی باشیم.
خوشبختانه از برکت خداوند جلشأنه ثروت و منابع طبیعی کشور به صورت متوازن در همه نقاط کشور وجود دارد. هدف ما محرومیتزدایی است. ما همه برای اهداف بزرگ دست به دست هم بدهیم، بحثهای برای سازندگی باید مثبت و سازنده باشند.
درد مشترک همه افغانها را میدانیم، ظرفیتها و مشکلات ولایتها شناسایی شده است، انکشاف در ولایات بهصورت متوازن خواهد بود، همچنان بالای شیوهی حکومتداری اداره های ولایتی تجدید نظر جدی جریان دارد. نقشهی راه فراهم شده، شرایط برای آمادهساختن تطبیق این، انشاءالله و تعالی بهزودی فراهم خواهدشد.
ما برای رسیدن به استقلال اقتصادی، ضرورت به خودکفایی و اتکاء به خود داریم، اهداف ملی خودکفایی را باید تعیین کنیم، همچنان پروگرام های واضح خودکفایی را رویدست داشته باشیم.
زموږ ستر ارمان دا دی چې افغانستان د نورو له احتیاجه راووځی او دې هدف ته د رسیدو لپاره پرمختګ او انکشاف پکار دی. افغانستان هغه کسان له احتیاجه راباسی چې پلونه، سړکونه، مکتبونه او نور تاسیسات جوړوی او برعکس، هغوی چې په تخریب لګیا دی، صرف او صرف غواړی چې وطن خدای مکړه نورو ته محتاج پاتې وی.
خواهران و برادران!
شهید وحدت ملی بر ایجاد سیستم عادلانهی انتخابات تاکید داشت، این هدف اکنون در حال تحقق است. اعضای کمیسیونهای انتخاباتی از یک پروسهی شفاف، مشغول به کار شده اند. انتخابات براساس حکم قانون حتمی و ضروری است. تمام امکانات در بخش منابع مالی و تامین امنیت بسیج خواهد شد، اما از مردم شریف و آگاه افغانستان، هم از زنان و مردان کشور انتظار دارم که برای این پروسهی ملی، آمادگی داشته باشند تا با رأی به کاندیدان ریاستجمهوری، در تعیین سرنوشت خویش سهیم باشید. همچنان با درسها از گذشته، تمام فرصتهای لازم برای نظارت فراهم خواهد شد و مانع هرنوع مداخله خواهیم گردید، رای شما هموطنان درانتخابات ضامن مردمسالاری است و نقطهی مهم برای تحکیم نظام بهشمار میرود. هرکس که شهید وحدت ملی را قدر میگذارد، باید در انتخابات به انگشتاش نشان سهمگیری داشته باشد.
هموطنان گرامی!
اکنون بعد از تلاشهای زیاد، صلح از حاشیه به متن آمده است، در هر نشست و هر سفری که دارم، صدای صلحطلبی و حمایت مردم را از پروسهی صلح میشنوم. صلح اکنون به گفتمان مسلط ملی بدل شده است. آمادهگی برای صلح از امروز شروع نشده است، یک پروسهی دوامدار مشورتی از طرف حکومت وحدت ملی سبب شد تا به این مرحلهی مهم دست یابیم.
دا موږ وو چې نوره دنیا مو له طالبانو سره خبرو ته وهڅوله او سوله مو له یوې ضمنی موضوع د افغانستان د سیاست په اصلی موضوع بدله کړه. ما ان دولس کاله پخوا په نړۍ کې د سولې شاوخوا سل تړونونه په دقت ولوستل چې په خپل هیواد کې د سولې لپاره لارې چارې وسنجوو. زه هماغه وخت دې نتیجې ته ورسېدم چې په ځینو مواردو کې سوله د څو ورځو لپاره وی او په ځینو نورو مواردو کې د همیشه لپاره. موږ سوله غواړو او دایمی سوله غواړو.
مالکیت پروسهی صلح از مردم و دولت است، صلح ما سنجیده شده و ازمتن مطالبات مردم است. بزرگترین جرگۀ مشورتی که ممثل ارادهی مردم است در نهم ثور سال آینده دایر میگردد، از همه هموطنان میخواهم تا در این پروسهی ملی و همچنان در پروسهی انتخابات سهم فعال داشته باشند. اهداف و آجندای جرگه مشخص است، حدود و چار چوب مذاکره و تعریف و چگونگی صلح در این جرگه مورد مشوره قرار خواهد گرفت.
هموطنان عزیز!
تغییر نسلی یکی از ظرفیتهای کشورما است، من به نسل جوان، خلاق و مبتکر کشور افتخار میکنم و فرصتهای مهم، هر روز به این نسل واگذار میگردد. نسل جوان امروز هزاره نیز بانسل چند سال قبل فرق دارد. تحول فکری، ایجاد مراکز آموزشی، مکاتب و مراکز فرهنگی، شبکه های فعال مردمی، نشانههای این تحول و جای افتخار است. این شبکه ها میتوانند به شبکههای وصل برای تمام مردم افغانستان بدل شوند و آرزوی من ایناست که به زودترین فرصت به شبکههای وصل بدل شوند.
دراخیر یک بار دیگر به روح همه شهدا درود فرستاده واعلام میکنم که حکومت وحدمت ملی آماده است تا در همکاری مردم و هیأت آمنای مصلای شهید مزاری در قسمت بازسازی آن سهم داشته باشد. در زیر باران همراه داکتر صاحب را نشستیم، زیر برف هم، زیر آفتاب سوزان هم. امید است که امنا و مردم موافقه کنند که یک جای منظم که قابلیت جلسات متعدد را داشته باشد، به همکاری دولت و مردم در اینجا اعمار شود.
همچنان به اطلاع تان رسانیده میشود که بسته های پروژه در دشت برچی و پروژه های زیربنایی در مناطق مرکزی سرعت بیشتر خواهد گرفت. یک لیست منظم است، مگر من هر کدامش را نمیخواهم، جداگانه به خدمت تان نام بگیرم. مخصوصاً پروژهی آبرسانی در دشت برچی به زودترین فرصت عملی میشود و پروژههای سرک عرفانی و سرکهای دیگر در تدارکات است، ما به زودی ممکنه شاهد افتتاح شان خواهیم بود. ما مصمم هستیم که زندان جغرافیای طبیعی را از بین ببریم و افغانستان مرکزی را به نقطه ای وصل تجارت و ترانزیت و قلب متحرک افغانستان و قلب متحرک آسیا مبدل کنیم.
شهید وحدت ملی اگر چه جان خود را در راه آشتی از دست داد، ولی ارزشها و آرزوهای او زنده اند و روزی انشالله فرا میرسد که صلح پایدار در کشور برقرار شود و مردم افغانستان در آسایش و آرامش و همزیستی و مساوات در چارچوب یک نظام عادل و یک نظام توانمند زندگی کنند.
تل دې وی افغانستان
یشسن افغانستان
زندهباد افغانستان و پاینده باد عدالت
